Wat is het Boeddhisme?


 

Bij het boeddhisme denk je vaak aan monniken in oranje gewaden, meditatie en boeddha’s in kleermakerszit. Maar voor veel is het nog niet duidelijk waar het boeddhisme precies om gaat. In Thailand is het boeddhisme de belangrijkste religie. Maar liefst 94% van de Thaise bevolking is boeddhist. Een snelcursus ‘’wat is het boeddhisme’’ is dus geen overbodige luxe.

Het verhaal van Boeddha

Het boeddhisme is ontstaan door van het verhaal van Boeddha. Ik heb hier ooit een film van gezien tijdens de levensbeschouwingsles op de middelbare school. Op dat moment was het een oersaaie 3 uur durende film, maar toch is het me altijd bijgebleven. Deze film laat het leven van Boeddha zien, en hoe hij tot verlichting is gekomen. Het begon allemaal in het jaar 490-410 voor Christus. Siddhartha Gautama was de zoon van een koning. Hij werd geboren in Nepal en was van huis uit een hindoe. (Het hindoeïsme is namelijk eerder ontstaan dan het boeddhisme) In deze tijd was het hindoeïsme de grootste godsdienst. Een paar dagen na zijn geboorte overleed zijn moeder. Volgens het verhaal groeide Siddhartha op in het paleis van zijn vader. Zijn vader zorgde ervoor dat de prins nooit in aanraking kwam met ellende. Hij was namelijk bang dat zijn zoon hem niet zou opvolgen als hij wist hoeveel ellende er in de wereld was. Daarom zorgde hij ervoor dat er alleen gezonde, gelukkige en mooie mensen in het paleis kwamen. De prins kende geen honger, ziekte of verdriet. Op een dag kwam de prins toch buiten de paleispoorten. Hij kwam in aanraking met een arme, zieke en dode man. Toen realiseerde Siddhartha zich dat het leven niet zo goed was als hij altijd had gedacht. En zo veranderde zijn leven. Vanaf dat moment besloot hij om voortaan te leven zonder luxe en genot. Op 16jarige leeftijd trouwde hij met zijn nicht en kreeg een zoon, die ze Rahula noemde. Kort na de geboorte verliet Boeddha zijn vrouw en kind om een leven te leiden zonder luxe. Een leven als asceet. Een asceet is iemand die afziet van bepaalde dingen die het leven aangenaam maken, om zich te focussen op zijn geloof. Hij kwam in contact met andere mensen en leerde meditatietechnieken en yoga van hen. Hij zocht een leven waarin hij los kon komen van de pijn van het bestaan. Zijn leermeesters konden hem hier niet genoeg in begeleiden, dus besloot hij om alleen in de wildernis te gaan wonen. Hij deed lange ademhalingsoefeningen en at bijna niets. Dat bracht hem veel verdieping en hij kreeg vijf volgelingen. Maar ondanks alle ademhalingsoefeningen en het vasten lukte het boeddha niet om te worden wie hij wilde zijn. Hij realiseerde zich dat dit niet de manier was om tot verlossing te komen. Als asceet was hij losgekomen van plezier en genot, maar gehecht aan honger en pijn. Hij bedacht dat een mens zowel gehecht kan zijn aan plezier en genot als aan ellende. Hij moest het anders aanpakken en wilde loskomen van alle positieve en negatieve emoties en lusten. Zo probeerde hij een middenweg te zoeken tussen leiden en genot. Op deze manier probeerde hij verlichting te bereiken. Hij merkte dat zijn geest rustig werd. Nu hij niet meer bezig was met zo min mogelijk plezier hebben kon hij zich concentreren op het loslaten. Op een dag realiseerde hij dat hij die diepste kern had bereikt. Hij stond los van de pijn van het leven en wist dat hij niet opnieuw geboren hoeft te worden. Vanaf dat moment werd hij Boeddha genoemd, wat verlichte betekend. Iemand die inzicht heeft gekregen.

Moraal van het verhaal

In het verhaal leeft Boeddha eerst in een sprookjeswereld, een wereld
zonder schaduwzijde. Dit beeld heeft wel iets weg van de hemel, waar andere religies wel eens over spreken. Maar het verhaal maakt ook duidelijk dat je niet om de ellende van de wereld heen kan. Het wil vooral vertellen dat Siddhartha een mens was die zich in één schok realiseerde dat het leven niet altijd leuk is. Zelfs als koningszoon kom je tot deze ontdekking.

De groei van het boeddhisme

Boeddha kreeg veel volgelingen die hij inschakelde om de leer verder te verspreiden. Zo groeide het boeddhisme snel. Monniken speelde hierin een belangrijke rol. Kloosters waren volgens Boeddha erg belangrijk, omdat dit een goede plek was om los te komen van de dingen waar je aan gehecht bent. In de kloosters was geen luxe en iedereen was gelijk. Later heeft keizer Ashoka een belangrijke rol gespeeld in het boeddhisme. Hij heerste over India en bekeerde zich en liet dat duidelijk merken. Er werden veel bijeenkomsten gehouden. Tijdens deze bijeenkomsten ontstond het begin van de tripitaka, de heilige geschriften van het boeddhisme.

De leer van het boeddhisme

het boeddhisme is heel breed. Ook zijn er veel verschillen. Het Japanse boeddhisme is bijvoorbeeld heel anders dan het Nederlandse boeddhisme. Er zijn ook veel mensen die bepaalde opvattingen van het boeddhisme belangrijk vinden in hun leven. Tegenwoordig komt het boeddhisme in Nederland niet alleen voor bij immigranten, maar ook steeds meer autochtonen beginnen iets te zien in de leer. Het boeddhisme wilt mensen geen vaststaande opvattingen en regels opleggen, zoals andere geloven soms doen. Boeddhisten gaan ervan uit dat je goed nadenkt over de leer voordat je erin mee kunt gaan. Dat spreekt veel mensen in deze tijd erg aan.

De boeddhistische leer sluit goed aan bij ”The Happiness Project”. Want ook binnen het boeddisme wordt er gesproken van geluk. Er zijn veel mensen die zeggen dat ze gelukkig zijn. Bijvoorbeeld door wat ze doen of door de mensen om hen heen. Maar volgens de boeddhisten is dat in werkelijkheid niet zo. Volgens hen is al het bestaan lijden. Dit heeft alles te maken met onbestendigheid. Je vrienden, je mooie huis, de mooie natuur, je eigen lijf, niets blijft zoals het is. Alles wat je om je heen ziet en wat je gelukkig of ongelukkig maakt, zal ooit verdwijnen. En omdat mensen gehecht zijn aan deze dingen, lijden ze. Elk gevoel van geluk brengt voor boeddhisten dus ook een gevoel van ongeluk met zich mee. Boeddha heeft ooit gezegd: ”Wie 100 dingen lief heeft, heeft ook 100 zorgen” Alleen degene die niets liefheeft heeft geen zorgen.

”Time won’t wait for no one”

Maar volgens het boeddhisme zijn we niet alleen gehecht aan leuke dingen, maar ook aan minder leuke dingen. Ellende maakt deel uit van ons leven en onbewust zijn we ook daar aan gehecht. Het boeddhisme kent drie soorten lijden. Lijden door pijn, lijden door verandering en vergankelijkheid en lijden door persoonlijkheidsbestanddelen. Lijden hoort bij het leven, en daarom is het leven niet altijd leuk.

de vier edele waarheden

Het boeddhisme is een levensfilosofie met vier edele waarheden. Dit is een korte omschrijving van de manier waarop boeddhisten tegen het leven aan kijken, en wat voor doelen ze stellen.

  1. Alles is lijden
  2. Het lijden heeft een oorzaak
  3. Het lijden kan worden overwonnen
  4. Er is een weg naar de opheffing van lijden.

Het achtvoudige pad

Het wiel van Dharma is een belangrijk symbool binnen het boeddhisme. Dit symbool verwijst naar de wedergeboorte. De vier spaken van het wiel staan voor het achtvoudige pad. Om verlichting te bereiken moeten boeddhisten dit achtvoudige pad volgen en zich aan deze 8 regels houden. Wanneer een boeddhist zich niet aan deze regels houdt is het niet zo dat hij of zij gestraft wordt. De verlichting is een persoonlijke kwestie.

 

  1. De juiste visie: Je moet ervan overtuigd zijn dat de vier edele waarheden waar zijn. Je moet je realiseren dat alles tijdelijk is en dat mensen lijden door hun gehechtheid aan dingen die onbestendig zijn.
  2. Het juiste besluit: Je moet de goede beslissingen nemen die ervoor zorgen dat je niet meer gebonden bent aan deze wereld. Ook het niet schaden van levende wezens hoort hierbij.
  3. Het juiste spreken: Leugens, nare en zinloze woorden horen niet binnen de boeddhistische leer.
  4. Het juiste gedrag: Diefstal, moord en seksuele losbandigheid passen niet binnen het boeddhisme. Verkeerd gedrag maakt het lijden alleen maar groter.
  5. De juiste wijze van levensonderhoud: Een boeddhist op weg naar de verlichting moet een beroep kiezen waarbij je geen onreine of verkeerde dingen hoeft te doen. Beroepen als een jager, beul, slager, werken met doden, schoonmaakwerk etc. zijn niet weggelegd voor een boeddhist.
  6. De juiste inspanning: Je moet goed je best doen om op een zuivere manier naar de wereld te kijken. Je moet eerlijk zijn in wat je ziet.
  7. De juiste aandacht: Je moet je bewust zijn van alles wat je doet en denkt. (mindfulness) Het is goed om aandacht te hebben voor alles wat je doet, hoe minimaal ook.
  8. De juiste meditatie: Meditatie speelt een belangrijke rol op weg naar de verlossing. Tijdens de meditatie kunnen mensen zich afsluiten voor de wereld om hen heen. Door je te concentreren kun je je hoofd leegmaken en terugkeren naar wie je werkelijk bent.

Twee hoofdstromen binnen het boeddhisme

Zoals al eerder genoemd bestaat het boeddhisme uit verschillende stromingen. Twee hoofdstromen zijn het Hinayana en het Mahayana. De splitsing tussen deze twee stromen ontstond 400 jaar na de dood van boeddha. Hinayana-boeddhisten gaan ervan uit dat een mens op eigen kracht de verlichting moet bereiken. De Mahayyana-boeddhisten geloven dat je de verlichting ook kunt bereiken door hulp van anderen.

vraag & antwoord

Waarom dragen monniken een oranje gewaad? Alle Thaise jonge mannen zijn een korte periode van hun leven monnik. Deze monniken dragen oranje gewaden, en het is wettelijk verboden om oranje gewaden te dragen wanneer je geen monnik bent. Soms heb je ook monniken met een donker gewaad. De kleur van het gewaad geeft aan hoe streng de leer van de monnik is. Monniken met oranje gewaden mogen wel vlees eten,roken en drinken met mate en lopen op slippers. Monniken met donkere gewaden mogen dat weer niet.  Daarnaast staat de oranje kleur al duizenden jaren voor het boeddhisme. Oranje wordt gezien als de kleur van de verlichting en de rijzende zon. De oranje gewaden staan symbool voor het achterlaten van het normale alledaagse leven.

Wat heeft Yoga met het boeddhisme te maken? Yoga komt zowel voor in het hindoeïsme als het boeddhisme. Yoga wordt vooral gezien als middel. Een hindoe gebruikt yoga om Atman in zichzelf onder controle te krijgen, een boeddhist gebruikt yoga voor het bereiken van de verlichting.

Wie is de Dalai Lama? Dit is een benaming voor de hoogst spirituele leider van het boeddhisme in Tibet. Vroeger was de Dalai Lama ook een politiek leider, maar dat is tegenwoordig niet meer het geval. De Dalai Lama mengt zich in maatschappelijke discussies en zorgt ervoor dat boeddhistische opvattingen aan het licht komen in deze moderne tijd.

Hoe wordt boeddha door gelovigen gezien? Boeddha was iemand die volgens de boeddhisten geen gewoon mens was, en werd soms als een soort god gezien. Het was iemand die de verlichting al had bereikt. Boeddha betekend ook ”verlichte”. Dit is het hoogst haalbare doel voor de boeddhisten. De ”verlossing” is het einde van de oneindige cirkel van reïncarnatie op aarde. Ze geloven in een andere werkelijkheid waarbij de ziel van verlichte mensen terecht komt in het nirwana. (een soort hemel/energie) Boeddha had de verlichting dus al bereikt, maar kwam terug op aarde om anderen te helpen. Dit wordt ook wel een bodhisattva genoemd.

Is het boeddhisme een godsdienst of een filosofie? Binnen het boeddhisme gaat het niet over het vereren van een god. De leer van boeddha gaat over mensen, niet over goden. Het gaat om de weg naar de verlichting. De religie wordt gezien als middel, niet als doel. Ook is het een vrij rationele leer, de meeste ideeën zijn tot stand gekomen door verstand, en niet door een visioen. Rituelen spelen binnen het boeddhisme ook een minder belangrijke rol. Het boeddhisme verschilt heel erg met andere godsdiensten. De nadruk ligt vooral op de manier waarop je moet leven. Wie god is, is voor veel boeddhisten niet belangrijk. Het gaat er vooral om wie je zelf bent. Het is dus maar net hoe je het bekijkt. Het boeddhisme zit eigenlijk tussen een godsdienst en een filosofie in.

Wat betekent dit symbool? Dit symbool wordt de Omkar genoemd. Het is een symbool wat staat voor de belangrijk heilige lettergreep Ohm. Het wordt gebruikt in zowel het hindoeïsme als het boeddhisme, maar komt ook in andere religies voor. Ohm staat voor de drie toestanden van de mens: Waken, dromen en diep slapen. De klank wordt vooral gebruikt tijdens heilige gebeden (mantra’s)

Print Friendly, PDF & Email

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *